มีใครเคยสังเกต หรือเรียนรู้ชีวิตความเป็นอยู่ของมดบ้างมั้ยครับ เขาบอกว่ามดเป็นสัตว์สังคมที่มีวินัยดีที่สุด จากภูมิความรู้ที่เคยเรียนมาสมัยประถม เขาบอกว่า สังคมมดจะมีการแบ่งชนชั้นและหน้าที่อย่างชัดเจน ได้แก่ มดพญา มดนางพญา มดทหาร และมดงาน
มดพญา(บรรพบุรุษ) ก็คือ มดตัวผู้ มีจำนวนน้อย มีหน้าที่ผสมพันธุ์ เพื่อให้เกิดมดรุ่นใหม่ๆ
มดนางพญา/มดราชินี(สถาบันหลัก) ก็คือ มดตัวเมียที่สามารถสืบพันธุ์ และวางไข่ได้ ในแต่ละรังก็จะมีมดนางพญาตัวเดียว
มดทหาร(ผู้รักษาอธิปไตยของชาติ) ก็คือ มดที่มีเขี้ยวใหญ่ๆ เป็นมดตัวเมียที่เป็นหมัน มีหน้าที่คุ้มภัยให้กับมดงาน และรัง(ชาติ)
มดงาน(บุคคลพลเรือน) ก็คือ มดตัวเมียที่เป็นหมัน มีขนาดเล็ก ทำงานธุรการต่างๆในอาณาจักรมด มีจำนวนมากที่สุด
ภายในมดกลุ่มๆหนึ่งจะมีราชินี ที่ทำหน้าที่วางไข่และมดงานที่เป็นตัวเต็มวัยจำนวนมากซึ่งรวมถึง ไข่ ตัวหนอน และดักแด้ มดงานเป็นมดที่มีมากที่สุดในแต่ละรัง โดยมีหน้าที่รับผิดชอบในการสร้างรังและดูแลรัง หาอาหาร ดูแลครอบครัวและราชินี และป้องกันรัง ราชินีและเพศผู้ที่มีปีกจะอยู่ในรังช่วงสั้นๆเท่านั้น ในเวลาต่อมาก็จะออกจากรังเพื่อผสมพันธุ์และสร้างรังใหม่ มดงานบางส่วนเท่านั้นที่ออกไปหาอาหาร เนื่องจากมีการแบ่งหน้าที่การทำงานอย่างชัดเจนภายในรัง บางกรณีหน้าที่ที่เจาะจงนั้นขึ้นอยู่กับอายุของมดงาน ตัวอย่างเช่น มดงานที่ออกจากดักแด้ใหม่ๆจะคงอยู่ภายในรังและดูแลไข่ ตัวหนอน และดักแด้ เมื่อมีอายุมากขึ้นมดงานก็จะเปลี่ยนกิจกรรมจากดูแลครอบครัวและเริ่มงานใหม่ในการสร้างรังและทางเดิน ในที่สุดมดงานก็จะเป็นผู้ออกไปหาอาหาร แต่มดงานบางตัวอาจดำเนินกิจกรรมที่เหมือนกันตลอดทั้งชีวิต หรือบางกรณีมดงานทั้งหมดอาจดำเนินกิจกรรมทั้งหมดภายในกลุ่ม
ชีวิตของมดโดยทั่วไปเริ่มด้วย ราชินี 1 ตัวจะบินออกจากรังที่เป็นบ้านอาศัยพร้อมด้วยราชินีและมดเพศผู้ตัวอื่นๆด้วยและจากรังอื่นๆในบริเวณใกล้เคียง ราชินีจะค้นหาที่สำหรับผสมพันธุ์ แล้วก็จะผสมพันธุ์กับมดเพศผู้ 1 ตัว หรือ 2-3 ตัวขณะยังคงบินอยู่ในอากาศแต่เป็นช่วงสั้นๆ หลังจากนั้นก็จะทิ้งตัวลงสู่พื้นดิน ราชินีจะค้นหาพื้นที่ทำรังที่เหมาะสม พื้นที่ราชินีค้นหานั้นแตกต่างกันขึ้นอยู่กับชนิดและสามารถมีขอบเขตตั้งแต่ยอดไม้จนถึงใต้ดิน ข่วงที่ราชินีค้นหาหรือขณะที่พบพื้นที่ที่เหมาะสมแล้วราชินีจะกัดปีกหรือสลัดปีกออกเนื่องจากไม่ ต้องการใช้แล้วจากนั้นราชินีจะห่อหุ้มตัวเองด้วยปลอกขนาดเล็กๆและวางไข่เป็นกลุ่มเล็กๆ ราชินียังคงอยู่ในรังกับครอบครัว
ขณะที่กำลังเจริญเติบโต ตัวหนอนที่กำลังเจริญเติบโตจะกินไข่ที่ไม่ได้ผสมซึ่งราชินีจะวางไข่โดยเฉพาะสำหรับเป็นอาหาร มดงานรุ่นที่ 1 มีขนาดเล็กกว่ามดงานรุ่นถัดๆมาเพราะว่าราชินีสามารถจัดเตรียมอาหารในปริมาณที่กำจัด เมื่อเปรียบเทียบกับการหาอาหารของมดงาน เมื่อมดงานเป็นตัวเต็มวัย ก็จะเริ่มออกจากรังและหาอาหาร โดยการจับเหยื่อกลับมาให้ราชินีและครอบครัวที่เพิ่มขึ้น กลุ่มมดพัฒนาขึ้น เพราะว่ามีมดงานตัวเต็มวัยมากขึ้น มดงานรุ่นใหม่ควบคุมดูแลครอบครัวรวมทั้งนำอาหารเพิ่มขึ้น ที่ระยะนี้ ราชินีจะลดกิจกรรมในการวางไข่และมดงานเข้ารับหน้าที่ทั้งหมดภายในรัง ราชินียังคงมีความจำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตกลุ่มมดทั่วไป เพราะว่าราชินีจะควบคุมกิจกรรมของมดงานทั้งหมดในรังด้วยการส่งสารเคมี
ราชินีได้รับอาหารจำนวนมากหรือทั้งหมดจากมดงานที่หาอาหารได้โดยตรง ระหว่างที่หาอาหาร มดงานจะสะสมของเหลวซึ่งจะเก็บสะสมไว้ที่ส่วนบนของระบบย่อยอาหาร โดยไม่มีการยักยอกไว้ เมื่อกลับไปยังรัง มดงานเหล่านี้จะสำรองของเหลวที่สะสมไว้และผ่านเข้าไปยังมดงานตัวอื่นๆ
บางครั้งเมื่อมีภัยมารุกรานรังของมัน มดชุดแรกที่จะเข้ามาก็คือมดทหาร ตามด้วยมดงานเพื่อมาคุ้มภัยให้กับรังของมัน และเมื่อต้องเจออุปสรรคร่วมกัน เช่น เมื่อตกลงในน้ำ มดทุกตัวต่างก็จะลอยมารวมตัวกันอย่างอัตโนมัติเพื่อรักษากลุ่มให้อยู่รอด แม้บางครั้งจำต้องผ่านทางน้ำก็จะสามารถเห็นได้ว่า มดพร้อมที่จะจับตัวกันเป็นสะพานเพืื่อให้มดส่วนใหญ่ได้ข้ามไป
เราลองสังเกตพฤติกรรมของมด แล้วเปรียบเทียบกับพฤติกรรมมนุษย์ดูสิครับ ทั้งมด และคน ต่างก็เป็นสัตว์สังคมชั้นสูง เพราะมีอารยธรรม ถ้ามดมันมีเทคโนโลยีเหมือนคน ป่านนี้มันคงครองโลกไปแล้ว
ในมุมกลับกันถ้าหากทุกคนในชาติ ได้เรียนรู้และเอาอย่างอารยธรรมของมด ทั้งในด้านความมีวินัยสูง ควาซื่อตรงต่อหน้าที่ ความสมานสามัคคี และการไม่ก้าวก่ายในหน้าที่ของกันและกัน สังคมมนุษย์จะมีความเป็นปึกแผ่นขนาดไหน
มีปราชญ์คนนึงเคยกล่าวไว้ในอดีตกาล ว่า "ที่สังคมมนุษย์วุ่นวาย เพราะเราทำหน้าที่ของเราไม่สมบูรณ์ และที่ยิ่งกว่านั้นเรายังไปก้าวก่ายในหน้าที่ของคนอื่นอีกด้วย" ถ้าเราสามารถทำตามหน้าที่ของเราให้สมบูรณ์ และไม่ก้าวก่ายในหน้าที่ของคนอื่น เราก็คงอยู่ร่วมได้อย่างสงบ
มดพญา(บรรพบุรุษ) ก็คือ มดตัวผู้ มีจำนวนน้อย มีหน้าที่ผสมพันธุ์ เพื่อให้เกิดมดรุ่นใหม่ๆ
มดนางพญา/มดราชินี(สถาบันหลัก) ก็คือ มดตัวเมียที่สามารถสืบพันธุ์ และวางไข่ได้ ในแต่ละรังก็จะมีมดนางพญาตัวเดียว
มดทหาร(ผู้รักษาอธิปไตยของชาติ) ก็คือ มดที่มีเขี้ยวใหญ่ๆ เป็นมดตัวเมียที่เป็นหมัน มีหน้าที่คุ้มภัยให้กับมดงาน และรัง(ชาติ)
มดงาน(บุคคลพลเรือน) ก็คือ มดตัวเมียที่เป็นหมัน มีขนาดเล็ก ทำงานธุรการต่างๆในอาณาจักรมด มีจำนวนมากที่สุด
ภายในมดกลุ่มๆหนึ่งจะมีราชินี ที่ทำหน้าที่วางไข่และมดงานที่เป็นตัวเต็มวัยจำนวนมากซึ่งรวมถึง ไข่ ตัวหนอน และดักแด้ มดงานเป็นมดที่มีมากที่สุดในแต่ละรัง โดยมีหน้าที่รับผิดชอบในการสร้างรังและดูแลรัง หาอาหาร ดูแลครอบครัวและราชินี และป้องกันรัง ราชินีและเพศผู้ที่มีปีกจะอยู่ในรังช่วงสั้นๆเท่านั้น ในเวลาต่อมาก็จะออกจากรังเพื่อผสมพันธุ์และสร้างรังใหม่ มดงานบางส่วนเท่านั้นที่ออกไปหาอาหาร เนื่องจากมีการแบ่งหน้าที่การทำงานอย่างชัดเจนภายในรัง บางกรณีหน้าที่ที่เจาะจงนั้นขึ้นอยู่กับอายุของมดงาน ตัวอย่างเช่น มดงานที่ออกจากดักแด้ใหม่ๆจะคงอยู่ภายในรังและดูแลไข่ ตัวหนอน และดักแด้ เมื่อมีอายุมากขึ้นมดงานก็จะเปลี่ยนกิจกรรมจากดูแลครอบครัวและเริ่มงานใหม่ในการสร้างรังและทางเดิน ในที่สุดมดงานก็จะเป็นผู้ออกไปหาอาหาร แต่มดงานบางตัวอาจดำเนินกิจกรรมที่เหมือนกันตลอดทั้งชีวิต หรือบางกรณีมดงานทั้งหมดอาจดำเนินกิจกรรมทั้งหมดภายในกลุ่ม
ชีวิตของมดโดยทั่วไปเริ่มด้วย ราชินี 1 ตัวจะบินออกจากรังที่เป็นบ้านอาศัยพร้อมด้วยราชินีและมดเพศผู้ตัวอื่นๆด้วยและจากรังอื่นๆในบริเวณใกล้เคียง ราชินีจะค้นหาที่สำหรับผสมพันธุ์ แล้วก็จะผสมพันธุ์กับมดเพศผู้ 1 ตัว หรือ 2-3 ตัวขณะยังคงบินอยู่ในอากาศแต่เป็นช่วงสั้นๆ หลังจากนั้นก็จะทิ้งตัวลงสู่พื้นดิน ราชินีจะค้นหาพื้นที่ทำรังที่เหมาะสม พื้นที่ราชินีค้นหานั้นแตกต่างกันขึ้นอยู่กับชนิดและสามารถมีขอบเขตตั้งแต่ยอดไม้จนถึงใต้ดิน ข่วงที่ราชินีค้นหาหรือขณะที่พบพื้นที่ที่เหมาะสมแล้วราชินีจะกัดปีกหรือสลัดปีกออกเนื่องจากไม่ ต้องการใช้แล้วจากนั้นราชินีจะห่อหุ้มตัวเองด้วยปลอกขนาดเล็กๆและวางไข่เป็นกลุ่มเล็กๆ ราชินียังคงอยู่ในรังกับครอบครัว
ขณะที่กำลังเจริญเติบโต ตัวหนอนที่กำลังเจริญเติบโตจะกินไข่ที่ไม่ได้ผสมซึ่งราชินีจะวางไข่โดยเฉพาะสำหรับเป็นอาหาร มดงานรุ่นที่ 1 มีขนาดเล็กกว่ามดงานรุ่นถัดๆมาเพราะว่าราชินีสามารถจัดเตรียมอาหารในปริมาณที่กำจัด เมื่อเปรียบเทียบกับการหาอาหารของมดงาน เมื่อมดงานเป็นตัวเต็มวัย ก็จะเริ่มออกจากรังและหาอาหาร โดยการจับเหยื่อกลับมาให้ราชินีและครอบครัวที่เพิ่มขึ้น กลุ่มมดพัฒนาขึ้น เพราะว่ามีมดงานตัวเต็มวัยมากขึ้น มดงานรุ่นใหม่ควบคุมดูแลครอบครัวรวมทั้งนำอาหารเพิ่มขึ้น ที่ระยะนี้ ราชินีจะลดกิจกรรมในการวางไข่และมดงานเข้ารับหน้าที่ทั้งหมดภายในรัง ราชินียังคงมีความจำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตกลุ่มมดทั่วไป เพราะว่าราชินีจะควบคุมกิจกรรมของมดงานทั้งหมดในรังด้วยการส่งสารเคมี
ราชินีได้รับอาหารจำนวนมากหรือทั้งหมดจากมดงานที่หาอาหารได้โดยตรง ระหว่างที่หาอาหาร มดงานจะสะสมของเหลวซึ่งจะเก็บสะสมไว้ที่ส่วนบนของระบบย่อยอาหาร โดยไม่มีการยักยอกไว้ เมื่อกลับไปยังรัง มดงานเหล่านี้จะสำรองของเหลวที่สะสมไว้และผ่านเข้าไปยังมดงานตัวอื่นๆ
บางครั้งเมื่อมีภัยมารุกรานรังของมัน มดชุดแรกที่จะเข้ามาก็คือมดทหาร ตามด้วยมดงานเพื่อมาคุ้มภัยให้กับรังของมัน และเมื่อต้องเจออุปสรรคร่วมกัน เช่น เมื่อตกลงในน้ำ มดทุกตัวต่างก็จะลอยมารวมตัวกันอย่างอัตโนมัติเพื่อรักษากลุ่มให้อยู่รอด แม้บางครั้งจำต้องผ่านทางน้ำก็จะสามารถเห็นได้ว่า มดพร้อมที่จะจับตัวกันเป็นสะพานเพืื่อให้มดส่วนใหญ่ได้ข้ามไป
เราลองสังเกตพฤติกรรมของมด แล้วเปรียบเทียบกับพฤติกรรมมนุษย์ดูสิครับ ทั้งมด และคน ต่างก็เป็นสัตว์สังคมชั้นสูง เพราะมีอารยธรรม ถ้ามดมันมีเทคโนโลยีเหมือนคน ป่านนี้มันคงครองโลกไปแล้ว
ในมุมกลับกันถ้าหากทุกคนในชาติ ได้เรียนรู้และเอาอย่างอารยธรรมของมด ทั้งในด้านความมีวินัยสูง ควาซื่อตรงต่อหน้าที่ ความสมานสามัคคี และการไม่ก้าวก่ายในหน้าที่ของกันและกัน สังคมมนุษย์จะมีความเป็นปึกแผ่นขนาดไหน
มีปราชญ์คนนึงเคยกล่าวไว้ในอดีตกาล ว่า "ที่สังคมมนุษย์วุ่นวาย เพราะเราทำหน้าที่ของเราไม่สมบูรณ์ และที่ยิ่งกว่านั้นเรายังไปก้าวก่ายในหน้าที่ของคนอื่นอีกด้วย" ถ้าเราสามารถทำตามหน้าที่ของเราให้สมบูรณ์ และไม่ก้าวก่ายในหน้าที่ของคนอื่น เราก็คงอยู่ร่วมได้อย่างสงบ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น